Türkiye’nin yeşil yatırım rotası belli oldu... “Yeşile boyama”ya yeni düzen

Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği, Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni düzenleme, ekonomik faaliyetlerin ekolojik sürdürülebilirliğini belirli kurallara bağlarken, finans sektörüne de taksonomi raporlaması zorunluluğu getiriyor. Öte yandan katı fosil yakıt tüketen üretim faaliyetleri, çevresel açıdan sürdürülebilir kategorisinde değerlendirilmeyecek.

ANKARA (İGFA) - Türkiye'nin sürdürülebilir yatırımlara yönelik finansman akışını hızlandırmak ve piyasada "yeşile boyama" olarak bilinen yanıltıcı çevrecilik iddialarının önüne geçmek amacıyla hazırlanan Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği, bugünkü Resmi Gazete aracılığıyla kamuoyuna duyuruldu.

BİR FAALİYETİN “YEŞİL” SAYILMASI İÇİN 3 ŞART

Yönetmelik hükümlerine göre bir ekonomik faaliyetin taksonomiye uygun sayılması için; çevresel hedeflerden en az birine mühim ölçüde katkı sunması, diğer çevresel hedeflere hiçbir zarar vermemesi ve asgari sosyal koruma tedbirlerine riayet etmesi şartlarını aynı anda sağlaması icap edecek.

Bu bağlamda sosyal koruma kriterleri; ulusal çalışma ve sosyal güvenlik mevzuatının yanı sıra Uluslararası Çalışma Örgütü'nün temel sözleşmelerini, İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi'ni, OECD rehberlerini ve Birleşmiş Milletler İş Dünyası ve İnsan Hakları Rehber İlkeleri gibi metinlerle uyumu da kapsamaktadır.

6 ÇEVRESEL HEDEF BELİRLENDİ

Taksonominin temelini altı farklı çevresel hedef oluşturuyor. Bunlar; sera gazı salımlarının düşürülmesi, iklim krizine uyum sağlanması, su ve deniz kaynaklarının sürdürülebilir biçimde kullanımı ile korunması, döngüsel ekonomiye geçiş yapılması, kirliliğin engellenmesi ve kontrolü ile biyolojik çeşitlilik ve ekosistemlerin korunarak restore edilmesi şeklinde sıralanıyor. Ekonomik faaliyetlerin bu amaçlara sağladığı katkı, Başkanlık tarafından saptanacak teknik tarama kriterleri çerçevesinde değerlendirilecek.

KATI FOSİL YAKITA YEŞİL FAALİYET YOK

Yönetmeliğin dikkat çeken maddelerinden biri de katı fosil yakıt kullanılan üretim faaliyetlerine yönelik alınan karar oldu.

Başkanlıkça tayin edilecek teknik tarama kriterleri çerçevesinde katı fosil yakıtların kullanıldığı üretim süreçleri, çevresel açıdan sürdürülebilir birer ekonomik faaliyet olarak kabul görmeyecek. Söz konusu teknik kriterler, bilimsel ve teknolojik ilerlemeler ışığında periyodik olarak gözden geçirilecektir.

ŞİRKETLERİN GELİR VE YATIRIMLARI İZLENECEK

Taksonomi çerçevesinde ekonomik faaliyetlerin çevresel başarımları; hasılat, yatırım harcamaları ve işletme giderleri üzerinden takibe alınacak.

Aracı kurumlar, yatırım ortaklıkları, portföy yönetim şirketleri, bankalar, sigorta ve reasürans şirketleri ile emeklilik firmaları taksonomi çerçevesinde rapor sunmakla mükellef olacak. Buna karşın finans kuruluşlarına 1 Ocak 2029 tarihine kadar bir geçiş süresi tanındı. Bildirimler Çevrimiçi Taksonomi Yönetim Sistemi aracılığıyla yerine getirilecek.

Taksonomi sürecindeki tüm iş ve işlemler Çevrimiçi Taksonomi Yönetim Sistemi üzerinden yürütülecek. Sisteme kaydedilen taksonomi raporlarının kamugücüyle paylaşılarak açık olması temel esas olacak. Yönetmelikle ayrıca Türkiye Yeşil Taksonomisi Komitesi ile teknik uzmanlık gruplarının teşkilatı ve görev tanımları da netleştirildi. Toplam 15 üyeden meydana gelecek Komite içerisinde ilgili bakanlıkların yanı sıra SPK, BDDK, SEDDK, KGK ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası gibi kurumlar da görev alacak.

“YEŞİLE BOYAMA” İÇİN İDARİ YAPTIRIM

Yapılan düzenlemede, raporlama ödevleri kapsamında gerekli bildirim, bilgi ve evrakı sağlamayanlar hakkında 7552 sayılı İklim Kanunu hükümleri uyarınca idari para cezası kesileceği de karara bağlandı. Yönetmeliğin yürürlüğe girmesiyle birlikte Türkiye sınırları içindeki ekonomik faaliyetlerin ekolojik sürdürülebilirliğinin sınıflandırılması, raporlanması ve doğrulanmasına dair kapsamlı bir altyapı tesis edilmiş oldu.

Söz konusu yönetmeliğin ayrıntılarına erişmek için tıklayabilirsiniz